Jak wyrobić paszport? Kompletny przewodnik krok po kroku (2024)

Wyrobienie paszportu w Polsce może wydawać się skomplikowaną procedurą, ale w rzeczywistości, z odpowiednim przewodnikiem, staje się prostym zadaniem. W tym artykule, jako Angelika Cieślak, przygotowałam dla Państwa kompleksowy poradnik, który krok po kroku przeprowadzi przez cały proces od zgromadzenia niezbędnych dokumentów, przez opłaty i miejsca składania wniosków, aż po czas oczekiwania i odbiór gotowego dokumentu. Moim celem jest dostarczenie Państwu aktualnych i wyczerpujących informacji, które rozwieją wszelkie wątpliwości i sprawią, że cała procedura przebiegnie sprawnie.

Paszport co to jest i dlaczego go potrzebujesz?

Paszport to nie tylko elegancka książeczka z pieczęciami, ale przede wszystkim kluczowy dokument tożsamości, który otwiera drzwi do świata poza strefę Schengen. Bez niego podróże do wielu fascynujących miejsc byłyby niemożliwe. Z mojego doświadczenia wiem, że warto mieć go zawsze aktualnego, nawet jeśli nie planujemy w najbliższym czasie dalekich podróży nigdy nie wiadomo, kiedy pojawi się nagła okazja!

• Stany Zjednoczone
• Wielka Brytania
• Egipt
• Turcja
• Tajlandia
• Meksyk

Rozróżniamy dwa główne typy paszportów: biometryczny (standardowy) i tymczasowy. Każdy z nich ma swoje specyficzne przeznaczenie i warunki wydania, o czym warto wiedzieć, planując podróż lub w nagłych sytuacjach.

Jak wyrobić paszport krok po kroku

Przygotowanie do wyrobienia paszportu może wydawać się skomplikowane, ale z moim przewodnikiem, krok po kroku, cała procedura stanie się znacznie prostsza. Poniżej przedstawiam szczegółowy plan działania, który pomoże Państwu sprawnie przejść przez każdy etap.

Niezbędne dokumenty do wniosku

Z mojego doświadczenia wiem, że kluczem do sprawnego złożenia wniosku jest kompletne przygotowanie dokumentów. Brak choćby jednego z nich może skutkować koniecznością ponownej wizyty w urzędzie. Oto, co będzie Państwu potrzebne:

1. Formularz wniosku: Nie próbujcie szukać go online! Formularz wniosku o paszport jest generowany i wypełniany przez urzędnika w systemie podczas Państwa wizyty w punkcie paszportowym. Państwa rola ogranicza się do sprawdzenia poprawności danych i złożenia podpisu.
2. Zdjęcie biometryczne: Jedna, aktualna, kolorowa fotografia. To bardzo ważny element, który musi spełniać rygorystyczne wymogi. Upewnijcie się, że jest wykonana nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku.
3. Dowód opłaty: Potwierdzenie wniesienia opłaty paszportowej jest absolutnie niezbędne. Może to być wydruk z terminala płatniczego, potwierdzenie przelewu bankowego lub dowód wpłaty gotówkowej.
4. Dokument tożsamości: Muszą Państwo okazać ważny dowód osobisty lub dotychczasowy paszport. Pamiętajcie, że stary paszport zostanie anulowany przy odbiorze nowego, ale jego okazanie jest konieczne do weryfikacji tożsamości.

Wymogi dotyczące zdjęcia biometrycznego

Zdjęcie do paszportu to element, który często sprawia najwięcej problemów. Warto poświęcić mu szczególną uwagę, ponieważ nieprawidłowe zdjęcie może opóźnić wydanie dokumentu. Zawsze zalecam korzystanie z usług profesjonalnego fotografa, który zna aktualne wytyczne.

• Wymiary: Zdjęcie musi mieć wymiary 35x45 mm.
• Aktualność: Musi być wykonane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
• Kolor: Tylko kolorowe zdjęcia są akceptowane.
• Tło: Jednolite, jasne tło (najlepiej białe).
• Wyraz twarzy: Naturalny wyraz twarzy, z zamkniętymi ustami, bez uśmiechu.
• Oczy: Otwarte, wyraźnie widoczne, skierowane prosto w obiektyw.
• Okulary: Dopuszczalne tylko w przypadku wady wzroku, ale oprawki nie mogą zasłaniać oczu. Brak odblasków.
• Głowa: Bez nakrycia głowy, chyba że z powodów religijnych (wtedy należy dołączyć zaświadczenie o przynależności do wspólnoty wyznaniowej). Twarz musi być w pełni widoczna.
• Oświetlenie: Równomierne, bez cieni na twarzy lub w tle.

Opłata paszportowa i dowód wpłaty

Standardowa opłata za wyrobienie paszportu dla osoby dorosłej wynosi 140 zł. Warto pamiętać, że dowód wpłaty jest jednym z kluczowych dokumentów, które należy przedstawić w punkcie paszportowym. Opłatę można uiścić na konto urzędu wojewódzkiego, w kasie urzędu (jeśli jest dostępna) lub za pomocą terminala płatniczego w punkcie paszportowym. Niezależnie od wybranej metody, konieczne jest posiadanie potwierdzenia wpłaty wydruku, potwierdzenia przelewu lub paragonu.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Jedną z dużych zalet obecnego systemu jest brak rejonizacji. Oznacza to, że wniosek o paszport mogą Państwo złożyć w dowolnym punkcie paszportowym w Polsce, niezależnie od miejsca zameldowania. To bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala wybrać najbardziej dogodną lokalizację. Dla osób dorosłych wymagana jest osobista wizyta w urzędzie, głównie ze względu na konieczność pobrania odcisków palców. Jest to standardowa procedura, której nie da się ominąć. Wyjątkiem są wnioski o paszport dla dzieci do 12. roku życia w ich przypadku istnieje możliwość złożenia wniosku online, co jest sporym ułatwieniem dla rodziców.

Czas oczekiwania i śledzenie statusu

Standardowy czas oczekiwania na wydanie paszportu to do 30 dni od daty złożenia kompletnego wniosku. W okresach wzmożonego ruchu, na przykład przed wakacjami, czas ten może się nieznacznie wydłużyć, dlatego zawsze radzę składać wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem. Aby sprawdzić status Państwa wniosku, wystarczy wejść na stronę gov.pl i podać numer wniosku, który otrzymali Państwo przy składaniu dokumentów. To bardzo wygodne narzędzie, które pozwala na bieżąco monitorować postępy.

Ile kosztuje paszport i kto może liczyć na zniżki

Koszty związane z wyrobieniem paszportu to często jedno z pierwszych pytań, jakie sobie zadajemy. Chociaż podstawowa opłata jest stała, istnieje wiele grup osób, które mogą skorzystać ze znacznych zniżek, a nawet całkowitego zwolnienia z opłaty. Warto sprawdzić, czy Państwo kwalifikują się do którejś z tych kategorii.

Standardowa opłata za paszport

Podstawowa opłata za wyrobienie paszportu dla osoby dorosłej wynosi 140 zł. Jest to kwota, którą uiści większość obywateli, niekwalifikujących się do żadnych ulg. Pamiętajcie, aby dowód wpłaty zabrać ze sobą do punktu paszportowego.

Kto może skorzystać ze zniżek

Z mojego doświadczenia wiem, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z przysługujących im zniżek. Warto zapoznać się z poniższą listą, aby niepotrzebnie nie przepłacać:

• Zniżka 50% (70 zł):
  • Uczniowie i studenci do 26. roku życia.
  • Emeryci, renciści.
  • Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności.
  • Posiadacze Karty Dużej Rodziny.
• Zniżka 75% (35 zł):
  • Uczniowie i studenci do 25. roku życia, pochodzący z rodzin wielodzietnych i posiadający Kartę Dużej Rodziny.

Zwolnienie z opłaty za paszport

W niektórych sytuacjach możliwe jest całkowite zwolnienie z opłaty za paszport. To szczególnie ważne dla osób, które mogą mieć trudności z pokryciem kosztów. Oto grupy, które mogą liczyć na 0 zł opłaty:

• Osoby, które w dniu składania wniosku ukończyły 70 lat.
• Osoby przebywające w domach pomocy społecznej, których wyjazd jest związany z koniecznym leczeniem.
• W przypadku wady technicznej paszportu, która uniemożliwia jego użytkowanie.

Paszport dla dziecka specjalne zasady

Wyrobienie paszportu dla dziecka to procedura, która ma swoje specyficzne wymagania, różniące się od tych dla dorosłych. Jako rodzic, wiem, jak ważne jest, aby wszystko przebiegło sprawnie, szczególnie gdy planujemy rodzinne wakacje. Kluczowe jest zrozumienie, kiedy obecność dziecka jest wymagana, jak uzyskać zgodę obojga rodziców i jakie są koszty.

Wniosek online dla najmłodszych

Dla rodziców dzieci do 12. roku życia mam dobrą wiadomość: wniosek o paszport dla Państwa pociechy można złożyć przez internet! To znaczne ułatwienie, które pozwala zaoszczędzić czas i uniknąć wizyty w urzędzie z małym dzieckiem. Oto ogólna instrukcja:

1. Upewnijcie się, że oboje rodzice posiadają Profil Zaufany. Jest on niezbędny do elektronicznego podpisania wniosku i wyrażenia zgody.
2. Przygotujcie aktualne zdjęcie biometryczne dziecka, spełniające wszystkie wymogi.
3. Zalogujcie się na platformie gov.pl i znajdźcie usługę "Złóż wniosek o paszport dla dziecka do 12 lat".
4. Wypełnijcie wniosek, dołączcie zdjęcie i podpiszcie go elektronicznie.

Obecność dziecka i odciski palców

Kwestia obecności dziecka w urzędzie zależy od jego wieku:

• Dzieci do 5. roku życia: Nie muszą być obecne ani przy składaniu wniosku, ani przy odbiorze paszportu. To duże ułatwienie dla rodziców najmłodszych.
• Dzieci w wieku od 5 do 18 lat: Muszą być obecne przy składaniu wniosku. Jest to konieczne do weryfikacji tożsamości i złożenia podpisu (jeśli dziecko potrafi).
• Odciski palców: Pobierane są od dzieci, które ukończyły 12. rok życia. Odciski są kluczowym elementem paszportu biometrycznego.

Zgoda rodziców kluczowy element

Wydanie paszportu dla dziecka wymaga zgody obojga rodziców (lub opiekunów prawnych). Jest to fundamentalna zasada, mająca na celu ochronę dobra dziecka. Zgoda może być złożona w kilku formach:

• Osobista obecność: Oboje rodzice stawiają się w punkcie paszportowym i osobiście wyrażają zgodę.
• Zgoda notarialna: Jeśli jeden z rodziców nie może być obecny, jego zgoda musi być poświadczona notarialnie.
• Zgoda online: Rodzice mogą również skorzystać z usługi "Wyraź zgodę na wydanie paszportu" na platformie gov.pl, używając Profilu Zaufanego. To bardzo wygodne rozwiązanie, które eliminuje potrzebę wizyty w urzędzie.

Koszty i ważność paszportu dla dziecka

Opłaty za paszport dla małoletnich są niższe niż dla dorosłych, a ich ważność zależy od wieku dziecka:

• Dla dzieci do 12. roku życia: Opłata wynosi 30 zł. Paszport jest ważny przez 5 lat.
• Dla dzieci w wieku 12-18 lat: Opłata wynosi 70 zł. Paszport jest ważny przez 10 lat.

Warto pamiętać, że posiadacze Karty Dużej Rodziny mogą liczyć na dodatkowe zniżki, co jest kolejnym powodem, by sprawdzić wszystkie dostępne ulgi.

Paszport tymczasowy rozwiązanie w nagłych przypadkach

Życie bywa nieprzewidywalne, a nagłe sytuacje mogą pokrzyżować nawet najlepiej zaplanowane podróże. W takich momentach z pomocą przychodzi paszport tymczasowy. To dokument, który może uratować Państwa plany, gdy standardowy paszport nie jest dostępny lub stracił ważność w najmniej odpowiednim momencie. Pamiętajcie jednak, że jest to rozwiązanie na "już", a nie zamiennik dla dokumentu biometrycznego.

Kiedy możesz wyrobić paszport tymczasowy

Paszport tymczasowy jest wydawany wyłącznie w nagłych, udokumentowanych przypadkach. Nie jest to opcja dla osób, które po prostu zapomniały złożyć wniosek o standardowy paszport z wyprzedzeniem. Oto sytuacje, w których można się o niego ubiegać:

• Choroba lub pogrzeb członka rodziny: Konieczność nagłego wyjazdu za granicę w związku z ważnymi wydarzeniami rodzinnymi.
• Nagły wyjazd służbowy: Gdy wymagana jest natychmiastowa podróż w celach zawodowych.
• Brak możliwości pobrania odcisków palców: W przypadku, gdy z przyczyn fizjologicznych (np. uraz palców) chwilowo nie można pobrać odcisków niezbędnych do paszportu biometrycznego.
• Oczekiwanie na paszport biometryczny: Gdy złożono już wniosek o paszport standardowy, ale potrzebny jest dokument na pilny wyjazd przed jego wydaniem.

Paszport tymczasowy na lotnisku

W wyjątkowo pilnych sytuacjach, na przykład gdy stracą Państwo paszport tuż przed wylotem, istnieje możliwość wyrobienia paszportu tymczasowego bezpośrednio na lotnisku. Takie punkty działają m.in. na Lotnisku Chopina w Warszawie oraz na kilku innych lotniskach w Polsce. Jest to opcja dla osób, które mają już bilet lotniczy i potrzebują dokumentu "na już", aby móc odbyć podróż. Warto jednak pamiętać, że jest to rozwiązanie awaryjne i zawsze lepiej jest mieć ważny paszport biometryczny.

Koszt i ważność paszportu tymczasowego

Opłata za wyrobienie paszportu tymczasowego wynosi 30 zł. Jest to znacznie niższa kwota niż w przypadku paszportu standardowego, co odzwierciedla jego tymczasowy charakter. Paszport tymczasowy jest ważny maksymalnie przez 365 dni (1 rok). Jego dokładny okres ważności jest ustalany indywidualnie przez urzędnika, w zależności od okoliczności i celu wyjazdu.

Odbiór i użytkowanie nowego paszportu

Gratulacje! Po przejściu całej procedury wreszcie nadszedł moment odbioru nowego paszportu. To ważny etap, podczas którego warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii, aby mieć pewność, że wszystko jest w porządku i dokument posłuży Państwu bez problemów przez długi czas.

Sprawdź dane po odbiorze

To absolutna podstawa! Natychmiast po otrzymaniu nowego paszportu dokładnie sprawdźcie wszystkie dane: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, płeć, miejsce urodzenia oraz datę ważności. Z mojego doświadczenia wiem, że błędy zdarzają się rzadko, ale ich wykrycie na tym etapie jest kluczowe. W przypadku jakichkolwiek niezgodności należy natychmiast zgłosić to urzędnikowi, aby uniknąć problemów w przyszłości.

Co ze starym paszportem?

Po wydaniu nowego paszportu, Państwa stary dokument zostanie anulowany. Urzędnik przetnie jego róg lub oznaczy go w inny sposób, aby uniemożliwić dalsze używanie. Zazwyczaj stary paszport jest zwracany właścicielowi, co pozwala zachować go jako pamiątkę lub dla ewentualnych wiz, które mogą być w nim zawarte (choć nie będą już uprawniać do podróży).

Przeczytaj również: Paszport: Przedłużyć czy wyrobić nowy? Pełny przewodnik

Kiedy wymienić paszport przed terminem?

Chociaż paszport ma określony termin ważności (5 lub 10 lat), istnieją sytuacje, w których konieczne jest wyrobienie nowego dokumentu przed jego upływem. Najczęstsze powody to:

• Zmiana danych osobowych: Na przykład zmiana nazwiska po ślubie lub rozwodzie. Paszport musi odzwierciedlać aktualne dane.
• Utrata lub uszkodzenie: W przypadku zagubienia, kradzieży lub znacznego uszkodzenia dokumentu, które uniemożliwia jego identyfikację.
• Brak miejsca na wizy: Dla osób często podróżujących, brak wolnych stron na stemple graniczne i wizy może być powodem do wymiany paszportu.
• Zmiana wyglądu: Jeśli Państwa wygląd zmienił się na tyle, że identyfikacja na podstawie zdjęcia w paszporcie stała się problematyczna.